Pen Academic Publishing
Journals • Publish with us • Publishing Partnership • About Us • English
Araştırma Makalesi | Açık Erişim
Sosyal Bilimler ve Değerler Eğitimi Dergisi 2024, Cilt 5(1) 27-56

Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin Kavram Öğretim Uygulamalarına Yönelik Görüşleri

Ecrin Kandemir • Yılmaz Geçit
Bu makaleye atıf yap
Makale Türü
Araştırma Makalesi
Yayın Tarihi
December 30, 2024
Sayfa Sayısı
27-56
DOI
10.29329/jsve.2024.1097.2

Öz

Bu çalışmanın temel amacı, sosyal bilgiler öğretmenlerinin kavram öğretim uygulamalarına yönelik görüşlerini ortaya çıkarmaktır. Bu doğrultuda çalışma nitel araştırma yaklaşımına uygun olarak yürütülmüştür. Araştırma 2021-2022 eğitim öğretim döneminde yapılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Rize ili Çayeli ilçesinde, devlet ortaokullarında görevli 15 sosyal bilgiler öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırma verileri “Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu” ve nicel araştırma yöntemlerinden sıklık anketi tekniği ile toplanmış, sosyal bilgiler öğretmenleri ile yapılan görüşmeler içerik analizi tekniği kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırmada öğretmen görüşlerinden elde edilen temel veriler şunlardır: Sosyal bilgiler öğretmenleri derslerde kavram öğretim uygulamalarının kullanımının gerekli olduğunu vurgulamaktadır. Sosyal bilgiler öğretmenleri genel olarak ders kitabını kavram öğretim uygulamaları açısından yetersiz bulmakta ve bu nedenle kitapta yer alan kavram öğretim uygulamalarının sayısının arttırılması gerektiğini savunmaktadır. Kavram öğretim uygulamalarının kullanımının akılda kalıcılığın artması, konunun somutlaşması, aktif katılımın sağlanması, öğrenmelerin anlamlı hale gelmesi, derslerin eğlenceli hale gelmesi gibi birçok olumlu katkısının olduğunu belirtmektedir. Ayrıca öğretmenler, kavram öğretim uygulamalarının etkili kullanımı için hizmet içi eğitim ve seminerlere ihtiyaç duyduklarını belirtmektedir.

Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler Kavram Öğretimi Kavram Öğretim Uygulamaları Öğretmen Görüşleri
Bu makaleye atıf yap
Kandemir, E. & Geçit, Y. (2024). Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin Kavram Öğretim Uygulamalarına Yönelik Görüşleri. Sosyal Bilimler ve Değerler Eğitimi Dergisi, 5(1), 27-56. https://doi.org/10.29329/jsve.2024.1097.2

  • Akbaş, Y. (2013). Coğrafya ve sosyal bilgiler öğretmenlerinin kavram öğretimi ve kavram yanılgıları hakkındaki görüşleri. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(2), 251-278. [Google Scholar]
  • Akbaş, Y. ve Toros, S.(2016).Sosyal Bilgiler Öğretiminde İnteraktif Kavram Karikatürleri ve Kavram Haritaları Kullanımının Akademik Başarıya Etkisi. Journal of Turkish Studies.11(9),53-68. [Google Scholar]
  • Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E., K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2020). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi, 1-368. [Google Scholar]
  • Çoban, O., Öntaş, T. ve Palaz, T. (2021). Sosyal Bilgilerde Kavram Öğretimine İlişkin İyi Uygulama Örnekleri. R. Sever (Ed.), Sosyal Bilgiler Eğitiminde Kavram Öğretimi (s. 355-391).Ankara: Pegem Akademi. [Google Scholar]
  • Doğan, N. (2011). Ölçme Araçlarını Sınıflama Çabaları. H. Atılgan, (Ed.), Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme (s.119-144). Ankara: Anı Yayıncılık. [Google Scholar]
  • Doğanay, A. (2005). Öğretimde Kavram ve Genellemelerin Geliştirilmesi. C. Öztürk, D. Dilek, (Ed.), Hayat Bilgisi ve Sosyal Bilgiler Öğretimi (s.265-296). Ankara: Pegem A Yayıncılık. [Google Scholar]
  • Dündar, H. (2014). Sosyal Bilgilerde Kavram Öğretimi. B. Tay, A. Öcal, (Ed.), Özel Öğretim Yöntemleriyle Sosyal Bilgiler Öğretimi (s.309-342). Ankara: Pegem Akademi. [Google Scholar]
  • Ekiz, D. (2009) Bilimsel Araştırma Yöntemleri (Geliştirilmiş 2. Baskı) , Ankara: Anı Yayıncılık. [Google Scholar]
  • Ertuğrul, T. (2023). Sosyal Bilgiler Dersinde Demokrasi İle İlgili Temel Kavramların Öğretimi ve Kavram Yanılgıları. Eskişehir Anadolu Üniversitesi ,Doktora Tezi [Google Scholar]
  • Geçit, Y. ve Gençer, G. (2010). Meslek lisesi 10.sınıf öğrencilerinin coğrafya öğretim programındaki bazı kavramları algılama düzeyleri ve kavram yanılgıları. International Conference on New Trends in Education and Their Implications, 11-13 November. Antalya-Türkiye. [Google Scholar]
  • Gültekin, E. (2016). Ortaokul 5. Sınıf Sosyal Bilgiler Dersi "Adım Adım Türkiye" Ünitesinde Bulunan Kavramların Kazandırılmasına İlişkin Öğretmen Görüşleri (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi adresinden edinilmiştir. [Google Scholar]
  • Kaptan, F. (1998). Fen Öğretiminde Kavram Haritası Yönteminin Kullanılması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (14), 95-99. [Google Scholar]
  • Karışan, H. & Memişoğlu, H. (2022). 5. Sınıf sosyal bilgiler ders kitabının kavram öğretimi açısından incelenmesi. Journal of Social and Humanities Sciences Research, 9(85), 1272-1284. [Google Scholar]
  • Klausmeier, H. J. (1992). “Concept Learning and Concept Teaching”. Educational Psychologist, 27(3), 267-286. [Google Scholar]
  • MEB, (2018). Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı (İlkokul ve Ortaokul 4,5,6 ve 7.sınıflar). Ankara MEB Yayınları. http://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/ adresinden 12. 10. 2022 tarihinde alınmıştır. [Google Scholar]
  • Millî Eğitim Bakanlığı. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğretim Programları Ortak Metni. Millî Eğitim Bakanlığı. [Google Scholar]
  • Memişoğlu, H. ve Tarhan, E. (2016). Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin Karam Öğretimine İlişkin Görüşleri. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, (5), 6-20. [Google Scholar]
  • Özyürek, M. (1984).Kavram Öğrenme ve Öğretme. Ankara Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(2), 347-366. [Google Scholar]
  • Soylu, T. (2019). Sosyal Bilgiler Öğretmenleri ve Ortaokul Öğrencilerinin Kavram Öğretimine İlişkin Görüşlerinin Belirlenmesi (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi adresinden edinilmiştir. [Google Scholar]
  • Soylu, T., & Memişoğlu, H. (2020). Ortaokul öğrencilerinin kavram öğretimine ilişkin görüşlerinin belirlenmesi. Turkish Studies, 15(2), 1307-1323. [Google Scholar]
  • Tokcan, H.(2015).Sosyal Bilgilerde Kavram Öğretimi, Ankara: Pegem Akademi. [Google Scholar]
  • Uçak, H. E. (2020). İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenlerinin Kavram ve Kavram Öğretimi Sürecine İlişkin Görüşleri (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi adresinden edinilmiştir. [Google Scholar]
  • Ülgen, G. (2004). Kavram Geliştirme, Ankara: Nobel Yayın Dağıtım. [Google Scholar]
  • Yel, S. (2015). Kavram Geliştirme ve Öğretimi. Cemil Öztürk (Editör). Sosyal Bilgiler Öğretimi Demokratik Vatandaşlık Eğitimi. (4.Baskı). Ankara, Pegem, s.111-143. [Google Scholar]
  • Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2016). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayınları. [Google Scholar]
  • Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2018). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayınları. [Google Scholar]
  • Yılmaz, K. ve Çiviler, M. (2012). İlköğretim 6. Sınıf Sosyal Bilgiler Dersi “Yeryüzünde Yaşam” Ünitesinde Yer Alan Tarih Kavramlarının Öğretiminde Karşılaşılan Kavram Yanılgıları Üzerine Bir Eylem Araştırması. Türk Tarih Eğitimi Dergisi, 1(1), 1-31. [Google Scholar]
  • Yılmaz, K. ve Çolak, R. (2012). Sosyal Bilgiler Öğretiminde Kavram Haritaları Kullanımının Öğrencilerin Tutum, Akademik Başarı ve Bilgilerinin Kalıcılık Düzeylerine Etkisi. Uluslararası Cumhuriyet Eğitim Dergisi, 1(1), 1-16. [Google Scholar]