Pen Academic Publishing
Journals • Publish with us • Publishing Partnership • About Us • English
Araştırma Makalesi | Açık Erişim
Sosyal Bilimler ve Değerler Eğitimi Dergisi 2025, Cilt 6(1) 42-68

Bağlam Temelli Öğrenmenin React Stratejisi ile Yapılandırmacı Öğrenmenin 5E Modelinin Kullanımının Öğrencinin Sosyal Bilgiler Öğretimindeki Ders Başarısına ve Derse Karşı Tutumuna Etkisinin Karşılıklı İncelenmesi

Akın Artun • İlhan Turan
Bu makaleye atıf yap
Makale Türü
Araştırma Makalesi
Yayın Tarihi
December 31, 2025
Sayfa Sayısı
42-68
DOI
10.29329/jsve.2025.1401.3

Öz

Bu çalışmanın amacı, Sosyal Bilgiler dersi Üretim, Dağıtım ve Tüketim ünitesinde REACT stratejisi ve 5E modeline göre tasarlanan etkinliklerin 7. Sınıf öğrencilerinin Sosyal Bilgiler öğretimindeki ders başarılarına, derse tutumları ve yaşanmışlıklarına tesirini araştırmak, mevcut uygulamalar ile aralarında mukayeseler etmektir. Bu çalışma 5E modelinin ve React stratejisinin sosyal bilgiler dersinde ilk defa karşılaştırmalı kullanılması açısından önemli olup, bu bakımdan alan yazındaki boşluğu dolduracağı düşünülmektedir. Araştırma, karma yöntemli çalışma olup, deseni de nitel desenin nicel deseni desteklediği gömülü desendir. Araştırmanın nicel bölümüne deney ve kontrol gruplarından 62 yedinci sınıf öğrencisi katılmışken, nitel bölümüne deney gruplarından 12 öğrenci katılmıştır. Çalışmada nicel veri toplama aracı Akademik Başarı Testi ile Sosyal Bilgiler Tutum Ölçeği kullanılmışken, nitel veriler Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu ile toplanmıştır. Araştırmada ikiden fazla gruplar arası için tek yönlü varyans (ANOVA) analizi kullanılmıştır. Araştırmanın nitel verileri tema, betimsel ve içerik analiz tekniği ile değerlendirilmiştir. Çalışmadaki nicel verilerin analizinde SPSS 22,0 paket programı kullanılmıştır. Akademik Başarı Testi ön ve sontestlerinde ve kalıcılık testlerinde 5E modeli ile REACT stratejisi arasında anlamlı bir fark oluşmamıştır. Yine sosyal Bilgiler Tutum Ölçeğinde de5E modeli ile REACT stratejisi arasında ön test son test puanlarında da anlamlı bir fark ortaya çıkmamıştır. Araştırma verileri değerlendirildiğinde 5E modelinin ve React stratejisinin öğrenme ortamını olumlu yönde farklılaştırdığı ve sosyal bilgilerde uygulanabilirliğinin yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler Yapılandırmacılık Bağlam 5E Modeli REACT Stratejisi
Bu makaleye atıf yap
Artun, A. & Turan, İ. (2025). Bağlam Temelli Öğrenmenin React Stratejisi ile Yapılandırmacı Öğrenmenin 5E Modelinin Kullanımının Öğrencinin Sosyal Bilgiler Öğretimindeki Ders Başarısına ve Derse Karşı Tutumuna Etkisinin Karşılıklı İncelenmesi. Sosyal Bilimler ve Değerler Eğitimi Dergisi, 6(1), 42-68. https://doi.org/10.29329/jsve.2025.1401.3

  • Âdem, S. (2021). Farklı stratejilerle zenginleştirilmiş 5e modeline dayalı fen öğretiminin öğrenci başarısı ve tutumuna etkisi [Yüksek lisans tezi]. Kırıkkale Üniversitesi. [Google Scholar]
  • Arıkan, A. (2019). Sosyal bilgiler dersinde react stratejisine dayalı etkinliklerin öğrencilerin akademik başarılarına, sosyal bilgiler dersine yönelik tutumlarına ve öğrenmenin kalıcılığına etkisi [Yüksek lisans tezi]. Adnan Menderes Üniversitesi. [Google Scholar]
  • Balcı, A. S. (2007). Fen öğretiminde yapılandırmacı yaklaşım uygulamasının etkisi. [Doktora tezi]. Selçuk Üniversitesi. [Google Scholar]
  • Büyüköztürk, Ş. (2003). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Pegem Yayıncılık. [Google Scholar]
  • Büyüköztürk, Ş. (2020). Sosyal bilimler için veri analizi. Pegem Yayıncılık. [Google Scholar]
  • Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. & Demirel, F. (2020). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Yayıncılık. [Google Scholar]
  • Bybee, R.W., Taylor, A.J., Gardner, A., Van Scotteer P., Powell, J.C., Westbrook, A., ve Landes, N. (2006). The BSCS 5E instructional model: Origins, effectiveness, and applications. Springs. [Google Scholar]
  • Can, A. (2019). Spss ile bilimsel araştırma sürecinde nicel veri analizi, 8. Baskı. Pegem Akademi. [Google Scholar]
  • Canbazoğlu, S. (2019). Örnekleme Yöntemleri. H. Özmen ve O. Karamustafaoğlu (Ed.), Eğitimde Araştırma Yöntemleri. Pegem Yayıncılık. [Google Scholar]
  • CORD, (1999). Teaching mathematics contextually. Waco, CORD Communications, Inc. [Google Scholar]
  • Coştu, S. (2009). Matematik öğretiminde bağlamsal öğrenme ve öğretme yaklaşımına göre tasarlanan öğrenme ortamında öğretmen deneyimleri. [Yüksek lisans tezi]. Karadeniz Teknik Üniversitesi. [Google Scholar]
  • Creswell, J. W., ve Plano Clark, V. L. (2011). Designing and conducting mixed methods research (2. Baskı). Sage Publications Ltd. [Google Scholar]
  • Çalık, M. (2006). Bütünleştirici öğrenme kuramına göre lise 1 çözeltiler konusunda materyal geliştirilmesi ve uygulanması. [Doktora tezi]. Karadeniz Teknik Üniversitesi. [Google Scholar]
  • Çatlıoğlu, H. (2010). Matematik öğretmeni adaylarıyla bağlamsal öğrenme ve öğretme deneyiminin değerlendirilmesi. [Doktora tezi]. Karadeniz Teknik Üniversitesi. [Google Scholar]
  • Çelik, H., Başer Baykal, N. ve Kılıç Memur, H. N. (2020). Nitel veri analizi ve temel ilkeleri. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi – Journal of Qualitative Research in Education, 8(1), 379-406. [Google Scholar]
  • Çepni, S. (2009). Araştırma ve proje çalışmalarına giriş. Celepler Matbaacılık. [Google Scholar]
  • Ercan (Evin), İ. (2001). İlköğretim sosyal bilgiler programlarında ulusal ve evrensel değerler. [Yüksek lisans tezi]. Çanakkale On Sekiz Mart Üniversitesi. [Google Scholar]
  • Fraenkel, J. R., Wallen, N. E. & Hyun, H. H. (1993). How to design and evaluate research in education? Mcgraw-Hill. [Google Scholar]
  • Gürbüz, S ve Şahin, F. (2018). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri: felsefe, yöntem, analiz. (5. Baskı). Seçkin Yayıncılık. [Google Scholar]
  • İlter, İ. ve Ünal, Ç. (2014). Sosyal bilgiler öğretiminde 5e öğrenme döngüsü modeline dayalı etkinliklerin öğrenme sürecine etkisi: bir eylem araştırması. TSA / 18(1). [Google Scholar]
  • Karslı, F. & Çalık, M. (2012). Can freshman science student teachers alternative conceptions of ‗electrochemial cells‘ be fully diminished? Asian Journal of Chemistry 24 (2): 458–491.er [Google Scholar]
  • Kasım, Ş. (2019). Üretim, dağıtım, tüketim öğrenme alanına yönelik react modeline göre hazırlanan rehber materyallerin etkililiğinin değerlendirilmesi [Yüksek lisans tezi]. Trabzon Üniversitesi. [Google Scholar]
  • Kıcır, S. (2014). 5. sınıf sosyal bilgiler dersindeki gerçekleşen düşler ünitesinin öğretiminde 5e modelinin bilimsel süreç becerilerine, akademik başarıya ve tutuma etkisi [Yüksek lisans tezi]. Akdeniz Üniversitesi. [Google Scholar]
  • Kurnaz, M. A. ve Çalık, M., (2008). Using different conceptual change methods embedded within 5e model: a sample teaching for heat and temperature, Journal of Physics Teacher Education Online, 5, 1, 3-10. [Google Scholar]
  • Llewellyn, D. (2005). Teaching high school science through inquiry. Corwin Press. [Google Scholar]
  • Martin, D. J. (2011). Elementary science methods: a constructivist approach (6th Edition). Wadsworth. [Google Scholar]
  • Miles, M. B. ve Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: asource book of new methods. SAGE. [Google Scholar]
  • Milli Eğitim Bakanlığı. (2018). Sosyal bilgiler dersi öğretim programı (ilkokul ve ortaokul 4, 5, 6 ve 7. sınıflar). Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı. [Google Scholar]
  • Özçelik, D.A. (2013). Test hazırlama kılavuzu (5. baskı). Pegem Akademi. [Google Scholar]
  • Özsevgeç, T. (2006). Kuvvet ve hareket ünitesine yönelik 5e modeline göre geliştirilen öğrenci rehber materyalinin etkililiğinin değerlendirilmesi. Türk Fen Eğitimi Dergisi (TÜFED), 3(2), 36–48. [Google Scholar]
  • Özsevgeç, T., 2007. İlköğretim 5. sınıf kuvvet ve hareket ünitesine yönelik 5e modeline göre geliştirilen rehber materyallerin etkililiklerinin belirlenmesi. [Doktora tezi]. Karadeniz Teknik Üniversitesi. [Google Scholar]
  • Özsevgeç, T. (2019). Nicel veri toplama teknikleri. (Ed: H. Özmen ve O. Karamustafaoğlu), Eğitimde Araştırma Yöntemleri (s.81-111), Pegem Akademi. [Google Scholar]
  • Öztürk, Ç. (2008). Coğrafya öğretiminde 5e modelinin bilimsel süreç becerilerine, akademik başarıya ve tutuma etkisi. [Doktora tezi]. Gazi Üniversitesi. [Google Scholar]
  • Saka, A. Z. (2011). İnvestigation of student-centered teaching applications of physics student teachers, Eurasian Journal of Physics and Chemistry Education, Special Issue, 51-58. [Google Scholar]
  • Şahin, Ç. (2010). İlköğretim 8. sınıf “kuvvet ve hareket” ünitesinde “zenginleştirilmiş 5e öğretim modeli”ne göre rehber materyaller tasarlanması, uygulanması ve değerlendirilmesi. [Doktora tezi]. Karadeniz Teknik Üniversitesi. [Google Scholar]
  • TDK. (2023). “Görüşme”. Güncel Türkçe Sözlüğü. 28.07.2023 tarihinde https://sozluk.gov.tr/ adlı siteden alınmıştır. [Google Scholar]
  • Ültay, N. (2012). Asit ve baz konusuyla ilgili react stratejisine ve 5e modeline göre etkinliklerin geliştirilmesi, uygulanması ve karşılaştırılması. [Doktora tezi]. Karadeniz Teknik Üniversitesi. [Google Scholar]
  • Ültay, N., Çalık, M. (2011). Asit ve baz konusu ile ilgili örnekler üzerinden 5e modelini ve react stratejisini ayırt etmek. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi (EFMED), 5 (2), 199-220. [Google Scholar]
  • Ültay, E., Ültay, N., ve Dönmez Usta, N. (2018). Sınıf öğretmeni adaylarının “basit elektrik devreleri” konusunda 5e modeli ve react stratejisine uygun hazırladıkları ders planlarının incelenmesi. Kastamonu Education Journal, 26(3), 855-864. [Google Scholar]
  • Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2005). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri [Qualitative research methods in social sciences]. Seçkin Yayınevi. [Google Scholar]
  • Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2006). Sosval bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (5.Baskı). Seçkin Yayınevi. [Google Scholar]
  • Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2018). Sosval bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11.Baskı). Seçkin Yayınevi. [Google Scholar]